
ART & BODY CULTURE
BEYOND
THE SKIN.
Het lichaam als kunstwerk, taal en terrein van expressie
Verken het archief01 / Manifest
Het lichaam als kunstwerk, taal en terrein van expressie
Vóór de galeries en musea was het menselijk lichaam al een plek voor beelden. Pigmenten, doorboorde schelpen, sieraden, tatoeages en vormveranderingen doorkruisen tijd en wereld, maar vertellen niet één enkel verhaal: elke handeling behoort toe aan de mensen en samenlevingen die haar hebben voortgebracht.
BEYOND THE SKIN is een redactionele atlas van de lichaamskunsten. Het brengt archeologie, antropologie, kunstgeschiedenis, getuigenissen van gemeenschappen en hedendaagse performance met elkaar in gesprek. De route begint bij prehistorische sporen en loopt door tot nieuwe kunstpraktijken, met onderscheid tussen bewijzen, hypothesen en interpretaties.
Het lichaam is niet alleen de plek van het kunstwerk. Soms is het de maker, het materiaal en het geheugen ervan.
Zes routes

OORSPRONG
De oudste sporen: schelpen, pigmenten en versiering.
2 / Archief

BESCHILDERING & RITUEEL
Kleur, beweging en vergankelijke kunst in gedocumenteerde culturele contexten.
4 / Archief

TATOEAGE & HERINNERING
Permanente tekens, identiteit en tradities van de wereld.
4 / Archief

GEMODIFICEERDE LICHAMEN
Piercing, labret, scarificatie en vormveranderingen.
3 / Archief

KUNST & PERFORMANCE
Het ontstaan van de hedendaagse body art en haar hoofdrolspelers.
3 / Archief

METHODEN & PERSPECTIEVEN
Hoe lichaamspraktijken worden bestudeerd, hoe bronnen worden gelezen en hoe levende culturen worden gerespecteerd.
1 / Archief
Met AI gegenereerd redactioneel beeld, niet documentair.
02 / BEYOND THE SKIN
Archief
17 / 17
Vóór het doek: het lichaam in de prehistorie
Doorboorde schelpen, pigmenten en de grenzen van wat we werkelijk kunnen weten.
Afrika, Europa, Azië
Pleistoceen
Boncuklu Tarla: wanneer het sieraad door de huid gaat
Een neolithische vindplaats in Anatolië en het verschil tussen een sieraad dragen en inbrengen.
Anatolië, Türkiye
Prekeramisch neolithicum
Kleur op het lichaam: van oker tot levende talen
Pigment als materie, esthetische handeling en culturele verbondenheid.
Afrika, Australië, Amerika
Prehistorie–heden
Pataxó: lichaamsbeschildering als herinnering en verzet
Een levende traditie verteld door de mensen die haar bewaren.
Brazilië
Hedendaags
Scarificatie in Afrika: tekens, kunst en identiteit
Beeldhouwwerken als bewijsmateriaal, culturele verschillen en de risico's van generalisaties.
West- en Centraal-Afrika
Historisch–hedendaags
De bewaarde huid: Egypte, Ötzi en Altai
Wat er verandert wanneer tatoeages rechtstreeks op het lichaam worden gedocumenteerd.
Egypte, Alpen, Siberië
Kopertijd–oudheid
Oceanië: tatau, tā moko en genealogieën van het teken
Samoa, Aotearoa en de Marquesaseilanden zonder verschillende praktijken over één kam te scheren.
Stille Oceaan
Historische en huidige tradities
Batok en fatek: tatoeages uit de Filipijnse Cordillera
Een kunst verbonden met leeftijd, herinnering, gender en hedendaagse veranderingen.
Filipijnen, Noord-Luzon
Historisch–heden
Het gebeeldhouwde woord: labret en sieraden in Meso-Amerika
Tussen macht, ritueel en het vermogen om via een sieraad te spreken.
Mexico en Meso-Amerika
Pre-Spaanse tijd
Mehndi: de kunst die van de huid verdwijnt
Tijdelijke versiering tussen ritualiteit, esthetiek en feest op het Indiase subcontinent.
Zuid-Azië
Historische tradities–heden
Het lichaam vormen: modificaties, idealen en dwang
Van schedelvorm tot ingebonden voeten: schoonheid, verbondenheid en macht.
Wereldwijd; China als historische casus
Prehistorie–twintigste eeuw
Het lichaam komt het museum binnen: body art in de twintigste eeuw
Van happening tot performance, wanneer het werk een fysieke aanwezigheid is.
Europa, Japan, Amerika
Jaren 1950–1980
Ana Mendieta: het lichaam dat een afdruk achterlaat
Aarde, herinnering, afwezigheid en terugkeer in de earth-body-werken.
Cuba, Verenigde Staten, Mexico
Jaren 1970–1980
Yoko Ono: wie bepaalt de grenzen van het lichaam?
Cut Piece, 1964: een performance over handelen, kijken en toestemming.
Japan, Verenigde Staten
1964–1965
Een onvolledige atlas: hoe over lichaamskunst te vertellen zonder haar toe te eigenen
Geografieën, terminologie en onderzoeksverantwoordelijkheid.
Wereldwijd
Redactionele methode
Het Noordpoolgebied: tatoeage als terugkerend erfgoed
Kunst, herinnering en de heropleving van tradities van de Inuit en de circumpolaire gebieden.
Noord-Amerikaans Noordpoolgebied
Historisch–heden
Tiwi-eilanden: beschildering, dans en ceremoniële herinnering
Wanneer het versierde lichaam deel uitmaakt van een breder artistiek systeem.
Australië, Tiwi-eilanden
Historisch–heden
03 / ART & BODY CULTURE
Eén chronologie, vele verhalen
ongeveer 142.000 jaar geleden / Marokko
Doorboorde schelpen van Bizmoune
versiering, geen bewijs van tatoeage of piercing
ongeveer 73.000 jaar geleden / Zuid-Afrika
Schelpkralen van Blombos
mogelijke lichaamsversieringen
Prekeramisch neolithicum / Anatolië
Oor- en lipsieraden van Boncuklu Tarla
interpretatie gebaseerd op de grafcontext
circa 3300 v.Chr. / Alpen
Ötzi en de bewaarde tatoeages
valt niet samen met de uitvinding van de tatoeage
circa 1850–1750 v.Chr. / Egypte
Vrouwelijke figuur met afgebeelde tatoeages
figuratieve voorstelling
V eeuw v.Chr. / Altai
Figuratieve Pazyryk-tatoeages
een deel van het bewijsmateriaal bevindt zich op gemummificeerde resten
XIV–XVI eeuw / Meso-Amerika
Gouden Mexica-labret
prestigevoorwerpen in specifieke contexten
1959 / Verenigde Staten
Happenings van Allan Kaprow
datum die verwijst naar de historische benaming van de beweging
1964 / Japan
Yoko Ono, Cut Piece
gedocumenteerde performance
1973–1980 / Verenigde Staten en Mexico
Ana Mendieta, Silueta Series
reeks werken en handelingen
jaren 1980–heden / Stille Oceaan
Heropleving van talrijke tatoeagetradities
verschillende processen tussen gemeenschappen

De kaart is niet het gebied
De artikelen beschouwen de culturen van de wereld niet als fasen in een ontwikkeling naar de hedendaagse mode. Ze kennen geen universele betekenissen toe aan vergelijkbare symbolen en behandelen inheemse gemeenschappen niet alsof ze uitsluitend tot het verleden behoren.
Elk artikel onderscheidt wat gedocumenteerd is van wat hypothese of interpretatie is. De beelden in deze sectie zijn originele en interpretatieve creaties: ze vertegenwoordigen geen vondsten, rituelen of historische getuigenissen.
Het volgende hoofdstuk
De atlas zal groeien met nieuwe monografieën over kunstenaars, auteurs en tradities. Niet om de geschiedenis van het lichaam op te sluiten in een verzameling, maar om de lezer vele deuren te bieden om er binnen te treden.

