KUNST & PERFORMANCE / ART & BODY CULTURE

Ana Mendieta: het lichaam dat een afdruk achterlaat

Aarde, herinnering, afwezigheid en terugkeer in de earth-body-werken.

Cuba, Verenigde Staten, Mexico / Jaren 1970–1980

Een vorm die blijft wanneer het lichaam vertrekt

Ana Mendieta werd in 1948 in Cuba geboren, verhuisde als kind naar de Verenigde Staten en ontwikkelde een artistieke taal waarin het lichaam voortdurend met het landschap in gesprek is. In haar werken uit de serie Silueta, voornamelijk gemaakt in de Verenigde Staten en Mexico in de jaren zeventig, kan de menselijke figuur verschijnen als spoor in de grond, vergankelijke aanwezigheid of vorm gemaakt met natuurlijke elementen.

Materie in plaats van huid

Aarde, bloemen, water, takken en vuur werden door Mendieta gebruikt als artistieke materialen. In sommige werken is het lichaam van de kunstenaar in het beeld aanwezig; in andere blijft alleen de omtrek over. Fotografie en film krijgen daardoor een cruciale rol: ze bewaren handelingen die bestemd zijn om te verdwijnen.

Het Whitney Museum beschrijft deze praktijken als earth-body works en verbindt ze met ervaringen van ballingschap, met culturele tradities die de kunstenaar opnieuw interpreteert en met vragen over vrouwelijke aanwezigheid in de wereld.

Kunst, ritueel, citaat

Mendieta verwees naar Afro-Cubaanse, Europese en inheemse ceremoniële repertoires. Het beschrijven van deze verwijzingen vereist precisie: het zijn keuzes van een hedendaagse kunstenaar, geen neutrale reconstructies van oude rituelen. Waar sprake is van toe-eigening of herwerking, moet die worden benoemd en in context geplaatst.

Het lichaam als maat

In de Silueta is het lichaam geen drager voor beelden van buitenaf. Het wordt een maat voor de eigen aanwezigheid in de wereld. De grond bewaart even wat water of wind kunnen uitwissen.