Voorwerpen en mensen in dezelfde context
Op een archeologische vindplaats is het vrij gebruikelijk om kralen bij een lichaam te vinden. Veel zeldzamer is het om voorwerpen te kunnen verbinden aan een anatomische positie die een doorboring suggereert. In Boncuklu Tarla, in het huidige zuidoosten van Türkiye, hebben archeologen kleine sieraden geïdentificeerd bij de oor- en mondstreek van mensen die in het prekeramische neolithicum werden begraven.
De waarde van de ontdekking ligt niet alleen in de ouderdom. De ligging van de voorwerpen, hun vorm en hun relatie tot de menselijke resten maken een nauwkeuriger interpretatie mogelijk dan bij een los sieraad dat uit zijn oorspronkelijke context is gehaald.
Lippen en oren
De studie die in Antiquity is gepubliceerd, interpreteert sommige van deze voorwerpen als labret en oorsieraden, wat wijst op praktijken die een blijvende aanpassing van het lichaam vereisten. De onderzoekers merken op dat deze voorwerpen in de onderzochte contexten met volwassenen en niet met kinderen geassocieerd lijken te zijn. Dit gegeven roept interessante vragen op over leeftijd, status en sociale levensmomenten, zonder dat het een beschrijving van een specifiek ritueel mogelijk maakt.
De materiaalkeuze lijkt verband te houden met lokale hulpbronnen en voorkeuren. Een klein sieraad, op een museumfoto vaak weinig spectaculair, wordt zo een getuigenis van een complexe relatie tussen techniek, anatomie en cultuur.
Waarom dit niet ‘de eerste piercing’ is
Archeologie laat zelden absolute ranglijsten toe. Doorboringen hoeven geen sporen in botten achter te laten; organische sieraden kunnen verdwijnen; andere vindplaatsen wachten nog op onderzoek. Boncuklu Tarla vormt uitzonderlijk bewijsmateriaal in context, niet de zekere datum van de uitvinding van de piercing.
Het laat echter zien dat de relatie tussen sieraad en lichaam al lang vóór de moderne sieradenkunst technisch uitgewerkte vormen had bereikt. Een hedendaagse labret en een neolithische vondst zijn niet hetzelfde, maar roepen een gemeenschappelijke vraag op: wat gebeurt er wanneer een voorwerp niet alleen op het lichaam rust, maar het uiterlijk ervan blijvend verandert?
