KUNST & PERFORMANCE / ART & BODY CULTURE

Yoko Ono: wie bepaalt de grenzen van het lichaam?

Cut Piece, 1964: een performance over handelen, kijken en toestemming.

Japan, Verenigde Staten / 1964–1965

Een podium, een schaar, een zittende persoon

De handeling van Cut Piece is gebaseerd op een eenvoudige instructie: toeschouwers mogen één voor één dichterbij komen en een stukje afknippen van de kleding die Yoko Ono draagt. De performance werd in 1964 in Kyoto gepresenteerd en ook in de New Yorkse versie van 1965 gedocumenteerd. De schijnbare eenvoud maakt machtsverhoudingen zichtbaar die normaal minder expliciet zijn.

Het publiek als maker van de handeling

Elke handeling verandert de situatie. Iemand kan een klein stukje afknippen; een ander kan een meer blootgestelde plek kiezen. Het lichaam van de kunstenaar is aanwezig, maar is niet het enige onderwerp van het werk: het publiek onthult zijn eigen positie door wat het besluit te doen.

In het materiaal van het MoMA verbindt Ono het werk met ideeën over geven, deelname en kwetsbaarheid. Latere interpretaties herkenden er ook reflecties op gender en symbolisch geweld in. Het is belangrijk onderscheid te maken tussen wat de kunstenaar heeft verklaard en de lezingen van critici.

De grens als onderdeel van het werk

De aanwezigheid van een schaar en kapotgeknipte kleding maakt Cut Piece tot een werk over de grens tussen individu en collectief. Het gaat er niet om de handeling als provocatie om de provocatie te presenteren. De performance laat zien hoe snel de relatie tussen mensen verandert wanneer een beslissing over het lichaam aan iemand anders wordt toevertrouwd.

Waarom het bij Beyond the Skin hoort

Cut Piece leverde geen piercing op en was geen demonstratie van body modification. Toch belicht het een centrale kwestie in de hedendaagse lichaamscultuur: wie heeft het recht in te grijpen in het uiterlijk en de grenzen van ons lichaam?

Een artistieke, sociale en, buiten het museum, ook diep praktische vraag.